Academie voor Beeldende Kunsten Mol

Kunst nieuws

de Pure Vrouwen van Willem de Kooning

Kunst nieuws - ma, 14/10/2019 - 11:00

Willem de Kooning werd geboren in Rotterdam, maar maakte als verstekeling de oversteek naar Amerika. Na jaren van armoede, maakt hij op vijftig jarige leeftijd furore in New York met een serie schilderijen van onverschrokken vrouwen. Waarom zijn de ruwe vrouwen van Willem de Kooning zo verleidelijk?

Eeuwenlang schilderden kunstenaars naakte vrouwen. Vaak toonden de schilderijen verleidelijke meisjes met puntgave lichamen in seksualiserende houdingen. Maar Willem de Kooning zijn anders. Ze doen denken aan de oervrouwen, zoals in de vruchtbaarheidsbeelden uit de prehistorie: ronde vormen in aardse kleuren. Ze stralen kracht uit en onverschrokkenheid.

Doorwerken
Willem de Kooning schilderde tussen 1950 en 1953 6 vrouwen op gigantische doeken. De Kooning werd al jaren gezien als een groot talent in kunstenaarskringen, maar deze serie bracht zijn definitieve doorbrak. Het Museum of Modern Art kocht al in 1953 het eerste doek, Woman I. De aankoopcommissie schreef over het doek “De commissie vond het beeld behoorlijk beangstigend, maar vond dat het een intense vitaliteit had en hield van de kwaliteit van de kleur”

De intense vitaliteit van de Woman-serie zit hem in de ruwe stijl van De Kooning. Het is alsof hij  iedere klodder verf heeft neergezet en daarna meerdere keren heeft doorstreept en verplaatst. Deze doorleefde verf geeft de vrouwen een energieke uitstraling ondanks hun strakke houding.

Het is bekend dat Willem de Kooning enorm heeft geworsteld om de vrouwen goed op het doek te krijgen. Voor Woman I is hij meerdere keren opnieuw begonnen. Kunstcriticus Harold Roosenberg was erbij toen De Kooning een eerdere versie van Woman I met een witte kwast overschilderde en opnieuw begon. De Kooning had er moeite mee om zijn werken af te maken.

Abstract Expressionisme
Toen Willem de Kooning aan zijn serie vrouwenportretten begon, was de figuratieve kunst dood verklaard. Na de Tweede Wereldoorlog domineerde het abstract expressionisme de Amerikaanse kunstwereld. Jackson Pollock slingerde en drupte verf op doeken en Mark Rothko maakte mystieke kleurvlakken. In de jaren 40 had Willem de Kooning ook met name abstracte schilderijen gemaakt in zwart-wit.

De terugkeer van Willem de Kooning naar de figuratieve kunst werd daarom met hoon ontvangen door zijn collega’s. Vrouwenfiguren werden gezien als ouderwets. De Kooning zelf zag dit anders. In de vrouwen vond hij schoonheid: ‘Schoonheid maakt mij razend. Ik hou van het groteske.’

Abstract Expressionisme
De Kooning gebruikte voor het groteske wel de snelle en ruwe manier van schilderen die de abstracte kunstenaars uit jaren 50 ook hanteerden. Daarom wordt zijn kunst vaak toch als abstract-expressionistisch gezien. Zijn werken zijn figuratief, ze tonen immers duidelijk vrouwen, maar tegelijk hebben zo ook een abstracte kwaliteit als dynamische kleurvlakken.

De Woman serie is daarom erg populair. Woman III werd in 2005 verkocht voor 137,5 miljoen dollar en was destijds het op één na duurste schilderij ter wereld. De andere Woman schilderijen zijn te zien musea in New York, Kansas, Pittsburg en Canberra.​

Categorieën: Kunst nieuws

Liefde voor Parijs in Foto’s

Kunst nieuws - za, 12/10/2019 - 07:54

De in Hongarije geboren fotograaf Brassaï kwam naar Parijs en werd verliefd op de stad. Hij fotografeerde de beroemde monumenten en de inwoners van de stad. In Foam Amsterdam is nu een overzicht van zijn foto’s uit Parijs te zien.

Parijs heeft een magische aantrekkingskracht. Zelf woonde ik twee jaar in de stad en werd er verliefd op de brede boulevards, op de lichtjes in de Eiffeltoren, zelfs op de urinelucht in de metro. Hemingway schreef: “Als je het geluk hebt gehad om als jonge man in Parijs gewoond te hebben, dan neem je de stad voor de rest van je leven met je mee. Parijs is een verplaatsbaar feest.”

Het is deze passie voor de stad die ook terug te vinden is in de foto’s van Brassaï. Geboren in Hongarije en getraind als schilder en tekenaar, kwam Brassaï in 1924 naar de Franse hoofdstad. Hier ontdekte hij de fotografie en begon het leven in de stad vast te leggen. In FOAM zijn de belangrijkste foto’s die Brassaï maakte van Parijs en zijn inwoners verzameld.

Paris de Nuit
Het hoogtepunt van de tentoonstelling in Amsterdam zijn de foto’s van het nachtelijke Parijs. Het lantaarnlicht dat weerkaatst in de plassen, een verlaten bankje in de mist of een vozend paartje in een café. In de nacht van Parijs komt een andere wereld tevoorschijn. De beelden van de Notre Dame zijn de stille getuigen van het leven bij maanlicht.

Brassaï toont zich een meester in het vangen van de nachtelijk sfeer. Je ruikt de rook, voelt de regendruppels en hoort het geluid van een auto de wegrijdt in de verte. Brassaï is de vriend die je meeneemt in de kroeg. Het contrast is groot met Henri Cartier-Bresson, die recent te zien was in het Fotomuseum. Naast Brassaï is Cartier een kille observator.

Portretten
Na het succes van de foto’s van het nachtelijke Parijs werd Brassaï een graag-geziene gast in het kunstenaarsleven van de stad. In FOAM hangen foto’s van Henri Matisse en Pablo Picasso, naast Kiki van Montparnasse, zangeres uit de Parijse variété. Als je op de foto werd gezet door Brassaï dan hoorde je erbij.

Maar interessanter zijn Brassaï’s foto’s van de onbekende Parijzenaar, zoals de prostitué en de winkelier. De foto’s tonen een menselijke kant van het harde stadsleven en brengen je even terug naar de 19e eeuw. De tentoonstelling in FOAM is zo een tijdreis naar een Parijs dat niet meer bestaat, maar dat ik dolgraag had willen bezoeken.

Categorieën: Kunst nieuws

Hoe de Renaissance vanuit Italië naar Spanje kwam

Kunst nieuws - do, 10/10/2019 - 11:00

De Spaanse koning Filips II liet in de 16e eeuw een groot paleis bouwen in El Escorial. Hij probeerde grote Italiaanse kunstenaars als Titiaan en Tintoretto te verleiden om het paleis met frescos te versieren. Maar ze wezen hem allemaal af. 

De Spaanse koning Filips II gaf in 1563 de opdracht tot de bouw van het Escorial. Het moest een groot complex worden, waar hij kon in wonen tussen de priesters. Een klooster-paleis dus, dat tevens diende als grafmonument voor zijn vader Karel I. Uiteindelijk werden hier 26 Spaanse vorsten begraven. Hij noemde het complex naar San Lorenzo, omdat hij de Fransen op Laurentiusdag had verslagen in de Slag bij Saint-Quentin. Het Escorial was dus een ambitieus project dat Filips’ macht moest laten zien.

Contrareformatie
In Nederland kennen we Filips II vooral als de brute vorst, die protestanten vervolgde. Willem van Oranje kwam tegen hem in opstand en begon zo de 80-jarige oorlog, die uiteindelijk tot de onafhankelijkheid van Nederland zou leiden. Het was dus duidelijk dat Filips II voorvechter was van het katholieke geloof.

Het Escorial moest daarom het Spaanse centrum van het katholicisme worden. De koning zou er naast priesters leven. Vanuit zijn slaapkamer had hij zicht op de kapel. Als reactie op de beeldenstorm, liet Filips II het nieuwe paleis uitgebreid versieren met beelden en schilderijen. Zoals besloten tijdens het Concilie van Trente was kunst immers een belangrijke manier om het geloof te verspreiden en een peiler van de contrareformatie.

Kunstenaars
Filips II probeerde de Venetiaanse kunstenaars Titiaan en Tintoretto te verleiden om naar Spanje te komen. Hoewel Titiaan wel losse schilderijen voor de koning maakte, zagen de Italianen het niet zitten om in het Escorial te komen werken. Ze bleven liever in het welvarende Venetië.

Filips II huurde daarom Juan Fernández Navarrete en Niccòlo Granello in om het Escorial van frescos te voorzien. Navarrete had bij Titaan gewerkt en ook Granello kwam uit Italië. Zo hoopte Filips II alsnog de Italiaanse Renaissance-stijl in zijn paleis te halen en te wedijveren met de geweldige frescos in het Vaticaan en Venetië.

Morales en El Greco
Ook andere kunstenaars dongen naar een positie aan het Spaanse hof. Zo ging Doménikos Theotokópoulos, beter bekend als El Greco, in Toledo wonen net buiten Madrid. El Greco had in Venetië gewerkt en hoopte nu aan het Spaanse hof opdrachten binnen te slepen. Filips II hield echter niet van zijn stijl en liet het bij enkele losse schilderijen. Ook Luis de Morales, de Renaissance kunstenaar die in heel Spanje beroemd was geworden dankzij zijn Bijbelse schilderijen, werd door Filips II afgewezen.

El Greco – de Droom van Filips II

El Greco
Hoewel El Greco dus geen grote opdrachten van Filips II kreeg, is er een schitterend schilderij van zijn hand in het El Escorial paleis te zien. Waarschijnlijk was het een privé-opdracht van Filips II naar aanleiding van de dood van Juan van Oostenrijk in 1577. Juan van Oostenrijk was de generaal die de leiding had over het leger van de Heilige Liga bij de overwinning van Lepanto in 1571.

In het schilderij zien we de drie leden van de Heilige Liga: Spanje, Venetië en de pauselijke staten. Ze worden vertegenwoordigd door de drie knielende figuren van Filips II, Doge Mocenigo en Paus Pius V.  De figuur in heroïsche houding met een zwaard in zijn hand, is Juan van Oostenrijk. Het is duidelijk dat de koning, paus en doge zich in het schilderij tussen de hemel en de hel begeven. Kunnen ze het geloof redden?

Dankzij El Greco, Navarrete en Granello bereikte de Renaissance Spanje. In korte tijd veranderde de Spaanse kunst naar Italiaanse voorbeeld. In de schilderijen werden meer perspectief en dramatische effecten gebruikt. Hiermee legden deze kunstenaars de basis voor de beroemde Spaanse barokschilders zoals Diego Velazquez en José de Ribera.

Met dit artikel komt een einde aan onze 12-delige Reis door de Renaissance. Onze reis startte rond 1200 in Siena en eindigt nu rond 1600 in Madrid. Onderweg bezochten we kunstenaars en stijlen in heel Europa. Ter afsluiting van de serie volgen de komende maanden nog twee specials voordat we in januari feestelijk afscheid nemen van de Renaissance in het Vaticaan!

Categorieën: Kunst nieuws

Jean-François Millet inspireerde Van Gogh en Dali met zijn Boerenkunst

Kunst nieuws - ma, 07/10/2019 - 11:21

Jean-François Millet schilderde het boerenbestaan als een heroïsch leven. De Franse kunstenaar inspireerde generaties moderne kunstenaars. In het Van Gogh Museum hangen alle topstukken van Millet naast Van Gogh en andere moderne kunstenaars. Een indrukwekkende kijk-en-vergelijk tentoonstelling laat zien dat Millet zijn tijd vooruit was!

Van Gogh
Vincent van Gogh werd enkele maanden opgenomen in een kliniek in Zuid-Frankrijk nadat hij zijn oor had afgesneden. Binnen de muren van de instelling kwam hij tot rust. Om hem te ondersteunen, stuurde zijn broer Theo hem prenten van de schilderijen van Jean-Francois Millet. De schilderijen van Millet verheerlijkten het boerenleven. Door arme mensen zo’n prominente plek te geven in zijn werk, was Millet zijn tijd vooruit.

In de kliniek begon Van Gogh het werk van Millet te kopiëren. Van Gogh maakte de schilderijen van Millet moderner door kleur en expressie toe te voegen. Millet’s serie van de Vier Tijden was de inspiratie voor 4 werken waarop de morgen, middag, avond en late avond (nacht) staan afgebeeld. Tijdelijk hangen 3 van de 4 schilderijen nu naast elkaar in het Van Gogh Museum samen met de prenten van Millet.

Millet
De aandacht voor het boeren leven inspireerde een hele generatie Franse kunstenaars. Het Van Gogh Museum toont daarom talloze Franse impressionistische en post-impressionistische kunstenaars: Monet, Degas, Cézanne, Gauguin, Seurat en Pissarro. De tentoonstelling laat zien dat de invloed van Millet op de Franse kunst niet overschat kan worden.

Het is indrukwekkend dat het Van Gogh Museum er in geslaagd is om alle topwerken van Millet naar Amsterdam te halen. Dankzij gulle bruiklenen uit het Musée d’Orsay is ‘de Arenlezers’ naar het Van Gogh Museum gekomen. Dit schilderij zorgde voor opschudding op de Franse salon. De vrouwen plukten aren van de grond die bij de oogst van het graan niet zijn meegenomen. Dit werk werd alleen gedaan door de arme mensen. Het leverde bijna niets op. Toch zette Millet de vrouwen als helden neer.

Angelus
Het slotstuk van de tentoonstelling wordt gevormd door een andere topstuk uit het Orsay: het Angelus, waarop twee biddende boeren te zien zijn. In Amsterdam hangt het naast werk van Dali, die geobsedeerd was door het schilderij en het meerdere malen gebruikt als inspiratie.

Millet en de Moderne Kunst is een tentoonstelling die je zou verwachten in het Grand Palais in Parijs, maar is nu gewoon te zien in Amsterdam. Het is een unieke tentoonstelling waarin alle topstukken van Millet aanwezig zijn. Maar liefst 108 bruiklenen waaronder schitterende schilderijen van Van Gogh en Monet kwamen hiervoor naar het Van Gogh Museum. Het is verrassend dat er zo weinig aandacht voor de expositie is, want deze mag u echt niet missen dit najaar!

Categorieën: Kunst nieuws

Saskia en Rembrandt’s Eerste Dood

Kunst nieuws - vr, 04/10/2019 - 08:44

Vandaag is het precies 350 jaar geleden dat Rembrandt van Rijn overleed. Rembrandt van Rijn wordt tegenwoordig gezien als de meest belangrijke schilder uit de Nederlandse kunstgeschiedenis. Maar in zijn eigen tijd had hij niet altijd succes en kende hij periodes van geldnood. Zijn vrouw Saskia bedacht echter een slimme list om aan geld te komen…

Rembrandt stond bekend om zijn spilzucht. Biografen uit zijn tijd beschrijven hoe hij bij kunstveilingen hoge bedragen boodt, totdat er geen andere bieders meer waren. Hij vond dat uit deze aanpak zijn liefde voor de kunst sprak en dat het hem aanzien bracht. Maar zijn uitgavepatroon bracht hem ook in financiële problemen.

In 1656 werd hij zelfs failliet verklaard omdat hij zich te diep in de schulden had gestoken. Bij de  verkoop van zijn inboedel bleek dat hij werken van Dürer, Rafael en Giorgione in zijn bezit had. Ook had hij een rariteitenverzameling met opgezette dieren, indianenveren en afgietsels van lichaamsdelen. Maar de verzameling van Rembrandt had veel geld gekost.

Rembrandt’s Eerste Dood
Rembrandt had daarom hulp nodig om uit de financiële zorgen te blijven. In 1634 trouwde Rembrandt met Saskia van Uylenburgh, een dochter uit een Friese rijke familie. Saskia en Rembrandt kregen samen vier kinderen, waarvan er slechts één tot volwassenheid overleefde, Titus. Saskia was de liefde van zijn leven. Rembrandt maakte daarom talloze portretten waarop Saskia te zien is.

In een tijd waarin Rembrandt krap bij kas zat, liet Saskia hem tijdelijks uit Amsterdam verdwijnen. Ze verspreidde het gerucht dat Rembrandt was overleden en hulde zichzelf in rouwkleding. Hierdoor kwamen mensen naar haar toe om hun medeleven te betuigen. Tegelijkertijd nam de vraag naar Rembrandt’s werk snel toe.

Als Rembrandt’s ‘weduwe’ verkocht ze in korte tijd veel werken. Saskia wees klanten erop dat dit de laatste werken van Rembrandt waren die op de markt kwamen. Enkele weken later dook Rembrandt plotseling weer op, alsof de ‘gestorvene’ was opgestaan uit de dood. Het gezin van Rijn kwam hierdoor de financiële moeilijkheden door.

Dood
In 1642 overleed Saskia aan tuberculose. Vlak voor haar dood liet ze een testament opstellen. Titus werd aangewezen als erfgenaam. Mocht hij ook sterven, dan ging de erfenis over op Rembrandt. Maar als hij opnieuw in het huwelijk zou treden, dan moest hij de helft afstaan aan zijn schoonzuster Hiskia. Ondanks dat Rembrandt later met andere vrouwen zou samenleven, hertrouwde hij inderdaad nooit.

Rembrandt overleefde zijn vrouw 27 jaar en overleed op 4 oktober 1669, nu 350 jaar geleden. Vier dagen later werd Rembrandt van Rijn begraven in de Westerkerk. Hij werd begraven in een huurgraf. Waar dat graf zich precies in de kerk bevond, is niet bekend. Waarschijnlijk werd het 20 jaar na zij dood geruimd. Wie nu in de kerk komt, vindt er een gedenksteen uit 1906. De herdenkingsplaat is geïnspireerd op een afbeelding uit de Nachtwacht. Zo wordt Rembrandt zelfs 350 jaar na zijn dood nog herinnerd!

Categorieën: Kunst nieuws

Kunstkalender Oktober 2019 – Millet, Velazquez & Monet

Kunst nieuws - di, 01/10/2019 - 09:52

Iedere maand brengt //Vensters kunstmagazine een overzicht van de hoogtepunten uit de kunstwereld. Laat je meenemen op reis langs tentoonstellingen, televisieprogramma’s en het internet. Oktober 2019 heeft een spectaculair programma met o.a. Pieter de Hooch, Claude Monet, Jean-Francois Millet en Diego Velazquez!

//Vensters’ keuze uit de tentoonstellingen die openen deze maand:

Jean-François Millet. Zaaier van de moderne kunst
Vanaf 4 oktober 2019 in het Van Gogh Museum, Amsterdam
In de tentoonstelling is te zien hoe vooruitstrevend het werk van Jean-François Millet (1814-1875) is voor de tijd waarin hij leefde. Met zijn radicale schildertechniek, moderne stijl en inspirerende verbeelding van het boerenbestaan, werd Millet een ware zaaier van de moderne kunst. Voor het eerst is er een grote, internationale tentoonstelling gewijd aan Millet en hoe zijn kunst als inspiratiebron diende voor kunstenaars na hem, zoals Vincent van Gogh, Camille Pissarro, Georges Seurat, Claude Monet, Giovanni Segantini, Winslow Homer, Paula Modersohn-Becker, Edvard Munch, Kazimir Malevich en Salvador Dalí.

Niki de Saint Phalle
Vanaf 5 oktober 2019 in het Museum Beelden aan Zee, Scheveningen
Wereldberoemd zijn de Nana’s van de Franse beeldhouwer Niki de Saint Phalle (1930 – 2002) aan wie museum Beelden aan Zee volop aandacht gaat besteden in het najaar van 2019. Kleurrijke, uitbundig vrolijke vrouwenfiguren die dansend, springend en bruisend van energie door het leven gaan. Hun joie de vivre werkt aanstekelijk op iedereen. De Nana’s zijn afgebeeld op posters en handdoeken, bevolken tentoonstellingen en staan pontificaal in de openbare ruimte. Halverwege de jaren zestig van de 20e eeuw zorgden de Nana’s, met hun ondubbelzinnige polyester uiterlijk, voor nogal wat ophef in de wereld van de moderne kunst. Desalniettemin zijn ze sindsdien onverminderd populair gebleven bij het grote publiek. Niet voor niets wordt gesproken van ‘Nana power’. Het zijn immers sterke vrouwen met wie je terdege rekening moet houden. De tentoonstelling Nana’s aan Zee is een solo voor Nana en een ode aan de vrouwelijkheid!

Pieter de Hooch
Vanaf 11 oktober 2019 in het Museum Prinsenhof, Delft
Dit najaar is in Delft de eerste overzichtstentoonstelling van de beroemde 17de-eeuwse schilder Pieter de Hooch in Nederland te zien. Met deze eerste overzichtstentoonstelling op eigen bodem krijgt Pieter de Hooch eindelijk de aandacht waar hij met zijn statuur recht op heeft. Na Johannes Vermeer wordt Pieter de Hooch internationaal beschouwd als de beroemdste Delftse meester van de Gouden Eeuw. In de tentoonstelling staan de schilderijen die De Hooch in Delft heeft gemaakt (ca. 1652-1660) centraal: zijn mooiste binnenplaatsen en interieurs keren terug naar de stad waar ze bijna 400 jaar geleden zijn geschilderd.

Rembrandt-Velázquez. Nederlandse & Spaanse meesters
Vanaf 11 oktober 2019 in het Rijksmuseum, Amsterdam
De zeventiende eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en politieke spanningen tussen Nederland en Spanje. Desondanks maken beide landen een periode van uitzonderlijke artistieke bloei door die zijn climax bereikte met de opkomst van twee van de grootste schilders aller tijden, Rembrandt Harmensz van Rijn (1606-1669) en Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (1599-1660). Rembrandt en Velázquez, Zurbarán, Frans Hals, Murillo, Vermeer en de anderen hebben elkaar nooit gekend en wisten zo goed als zeker niets van elkaar. Toch waren er duidelijke overeenkomsten. Zo stond de schilderkunst in de 17de eeuw in beide landen in hoog aanzien waarbij religie en realisme de hoogste doelen waren. In de tentoonstelling worden ruim zestig schilderijen van de Spaanse en Nederlandse meesters in paren getoond, wat op de eerste plaats tot verrassende visuele dialogen leidt. Daarnaast laten de confrontaties opvallende overeenkomsten zien wat betreft thema’s als geloof, rijkdom, macht en liefde.

Monet: Tuinen van Verbeelding
Vanaf 12 oktober 2019 in het Kunstmuseum, Den Haag
Wie kent ze niet: de wereldberoemde waterlelies van Claude Monet (1840-1926)? Maar wie heeft deze kleurexplosies op doek in werkelijkheid gezien en zich verloren in de spiegelingen, niet meer wetende waar water begint en lucht ophoudt? In Nederland waren de laatste grote tentoonstellingen van Monet in 1986 in het Van Gogh Museum en in 1952 in het Gemeentemuseum. Een groot deel van zijn beroemde ‘tuinen’, die een belangrijke impact hadden op kunstenaars als Rothko en Pollock, is zelfs nog nooit in Nederland vertoond. Hoog tijd voor een groots eerbetoon in Gemeentemuseum Den Haag. In Monet – Tuinen van verbeelding worden maar liefst veertig internationale topstukken bijeengebracht. Het schilderij Blauweregen uit de eigen collectie van het Gemeentemuseum is het stralende middelpunt.

Aanraders op TV en in de bioscoop komende maand:

Close up: De Spirit van Le Corbusier (AVROTROS)
Donderdag 3 oktober om 22h45 op NPO2
Regisseur Gilles Coudert groeide op in de nabijheid van een nieuwbouwwijk ontworpen door architect Le Corbusier. Hij speelt als jongetje vaak op de atletiekbaan met indrukwekkende betonnen tribune en loopt geregeld langs de gevel van het cultuurhuis met veelkleurige verticale ramen. Jaren later realiseert hij zich dat het werk van Le Corbusier een onuitwisbare indruk op hem gemaakt heeft. In een poging om diens werk beter te leren begrijpen – maar ook als hommage aan de grote architect – besluit hij hedendaagse ontwerpers en kunstenaars als Ito Morabito en Daniel Buren te interviewen over wat zij van Le Corbusier vinden.

Six over Rembrandt (AVROTROS)
Vanaf 9 oktober om 22h45 op NPO2
Door zijn jarenlange passie voor Rembrandt laat Jan Six – nazaat van Rembrandts goede vriend Jan Six 1e – je aan de start van het Rembrandtjaar met een andere blik kijken naar het imposante oeuvre van de grootste schilder uit de Gouden Eeuw. Zo bleek Rembrandt dol op drama. Ook vertelt Six over Rembrandts nietsontziende blik op de vrouwen om hem heen. En wist je dat hij de kunst van zijn voorgangers letterlijk afkeek? Iedere aflevering komt een nieuw onderwerp aan bod

Gauguin in Tahiti
Vanaf 31 oktober in de bioscoop
Van Tahiti en de Marquesaseilanden, in de panorama’s die Gauguin zag en schilderde, tot de Amerikaanse musea waar zijn kunst nu wordt gepreserveerd: New York Metropolitan Museum, Chicago Art Institute, de National Gallery Of Art in Washington en de Museum Of Fine Arts in Boston. Getekend door opstand en andere wereldse begeertes, sterft hij aan syfilis, verlaten door iedereen, in het afgelegen dorpje Hiva Oa.

//Vensters leest graag bij collega-schrijvers om op de hoogte te blijven van het kunstnieuws en achtergronden. Dit waren de hoogtepunten van afgelopen maand:

BN De Stem: Fotograaf maakt Van Gogh-portretten na met echte mensen
@ https://www.bndestem.nl/etten-leur/fotograaf-maakt-van-goghportretten-na-met-echte-mensen~a66249f9/
Is het een schilderij of een foto? Bij de expositie van Marc Boom in Etten-Leur moet je twee keer kijken voordat je het doorhebt.

Historiek: Pot uit beerput werd door Rembrandt gebruikt
@ https://historiek.net/pot-uit-beerput-werd-door-rembrandt-gebruikt/125703/
In 1997 werden in de beerput bij de Amsterdamse woning van Rembrandt van Rijn twee potten gevonden. Een van deze potten is waarschijnlijk door de kunstenaar in zijn atelier en voor zijn werk gebruikt.

Musée d’Orsay: Orsay en Mouvements [FR]
@ https://www.youtube.com/playlist?list=PLwUa6C-N-kpbLKhHtm-gXj1k2VW4GT6KT
Het Musée d’Orsay bespreekt de belangrijkste kunststromingen uit de 19e eeuw in korte video’s aan de hand van schilderijen in de eigen collectie.

Oktober 2019
4 oktober: Dierendag
4 oktober: Rembrandt van Rijn 350 jaar geleden overleden
18 oktober: St. Lucas – katholieke herdenking

 

Categorieën: Kunst nieuws

Recensie: Onno Blom – de Jonge Rembrandt

Kunst nieuws - za, 28/09/2019 - 12:22

Rembrandt was de zoon van molenaar Harmen en woonde in Leiden. We weten dat hij naar de Latijnse school ging, maar verder is er weinig bekend over Rembrandt’s jonge jaren. Waarom ging hij schilderen? Onno Blom schetst in zijn boek ‘de Jonge Rembrandt’ de wereld van Rembrandt en neemt ons mee naar Leiden in de 17e eeuw.

Rembrandt liet zelf geen geschriften na en er is dus niet veel bekend over zijn jeugd. Het is niet makkelijk om een biografie te schrijven als er weinig informatie beschikbaar is. Waar begin je? Wordt het niet te speculatief? Onno Blom koos er daarom voor om een verhaal te schrijven over de wereld waar Rembrandt leefde. Hij beschrijf het Leiden’s ontzet, de oprichting van de universiteit en de verplaatsing van de molen van Rembrandt’s vader.

Onno Blom met een Ets in ‘Het Raadsel Rembrandt’

Weinig sporen
Op zoek naar de sporen van Rembrandt doet Blom verrassende ontdekkingen. Zo vond hij het graf van Rembrandt’s moeder in de Leidse Pieterskerk. Ook zocht hij het huis van Rembrandt aan de Weddesteeg, maar dit werd in 1927 gesloopt. Op de plek van het huis van Rembrandt staat in Leiden nu een lelijk appartementencomplex. De gevelsteen die de plek van het huis aanduidt, hangt zelfs op de verkeerde plek.

‘de Jonge Rembrandt’ is vooral een boek over Leiden. Hoe de Leidenaren te lijden hadden onder het beleg van de Spanjaarden bijvoorbeeld (nog voor de geboorte van Rembrandt) of over de ruzies aan de Universiteit, waar Rembrandt volgens Blom overigens langer studeerde dan eerder gedacht. Hij schrijft: ‘De tijd die “Rembrandus” aan de Leidse Academie doorbracht kan niet langer worden gebagatelliseerd. Hij moet ten minste twee jaar lang hebben gestudeerd – en dat verklaart dat Rembrandt zich zo spectaculair kon ontwikkelen als historieschilder’.

Onno Blom bij de Universiteit in ‘Het Raadsel Rembrandt’

Leiden
Vanwege een gebrek aan bronnen komt Blom vaak niet verder dan dit soort interpretaties. Hoewel we in deze biografie Rembrandt dus nauwelijks beter leren kennen, krijgen we wel een levendig beeld van het Leiden van de 17e eeuw. Hoe leefden de mensen? Welke spanningen speelden er in de stad? Waarom werd de stad zo rijk?

Blom komt zelf uit Leiden en zijn liefde voor de stad spat van de pagina’s. Zijn persoonlijke schrijfstijl vol kleine meningen en anekdotes zorgt ervoor dat je echt meegenomen wordt in de 17e eeuw. In een rijk boek vol illustraties en schilderijen leer je de Leiden en Rembrandt’s jeugd beter kennen. Onno Blom beschrijft niet Rembrandt’s persoon, maar vooral zijn leefwereld. Deze aanpak laat je als lezer zelf invullen hoe Rembrandt zo succesvol geworden is.

De biografie over de Jonge Rembrandt is daarom zeer geslaagd. Blom krijgt de komende weken ook de ruimte om op televisie de wereld van Rembrandt te laten zien. In de serie ‘Het Raadsel Rembrandt’ is de komende weken op NPO2 bij de AVROTROS Blom’s zoektocht naar het leven van Rembrandt te zien.

Onno Blom
De Jonge Rembrandt
de Bezige Bij, €29,99

Categorieën: Kunst nieuws

Vincent van Gogh: Familieman en Vriend

Kunst nieuws - do, 26/09/2019 - 08:06

Vincent van Gogh was dol op zijn broer Theo. Hij deelde zijn gevoelens en twijfels in honderden brieven. Ook was Vincent goed bevriend met Paul Gauguin met wie hij samen woonde in Arles. Maar wist u dat Van Gogh ook leerlingen heeft gehad? En dat hij als een vader zorgde voor een baby? Het Noordbrabants Museum toont een onbekende kant van Vincent van Gogh: Van Gogh als familieman en vriend!

Henry Toulouse-Lautrec en Paul Signac waren woest! In februari 1890 exposeerde Vincent van Gogh met de kunstenaarsgroep Les XX in Brussel. Van Gogh’s schilderijen kregen slechte kritieken en hij werd door kunstenaar Henry de Groux uitgemaakt voor een charlatan. Dat pikten de vrienden van Vincent niet. Toulouse-Lautrec daagde De Groux uit voor een duel en Signac wilde ‘het karwei wel afmaken’ mocht Toulouse-Lautrec gedood worden. Gelukkig liep het met een sisser af…

Vrienden en Familie
De anekdote van Signac en Toulouse-Lautrec laat zien dat Van Gogh goede vrienden had, die veel voor hem overhadden. Van Gogh had een opvliegend karakter, maar dat weerhield hem er niet van om veel te corresponderen en samen te werken met andere kunstenaars. In 37 jaar woonde Vincent van Gogh op 23 plekken. Overal bouwde hij vriendschappen op.

Het Noordbrabants Museum rekent in de tentoonstelling Van Gogh’s Intimi af met het beeld van Van Gogh als eenzame en onhandelbare kunstenaar. In 100 kunstwerken laat het museum chronologisch zien wie Van Gogh ontmoette. Zo ontmoetten we Sien, de Haagse liefde van Vincent. In vijf tekeningen is te zien hoe Van Gogh van het gezinsleven met Sien en haar baby genoot.

Roulin en Ginoux
Later in Parijs leerde Van Gogh veel kunstenaars kennen. Hij werkte met onder andere Gauguin, Signac, Toulouse-Lautrec, Guillaumin, Pissarro en Seurat. In het Noordbrabants Museum hangen schilderijen van Vincent van Gogh naast werken van de bevriende kunstenaars. In dit deel van de tentoonstelling voelt het Noordbrabants Museum als een dependence van het Van Gogh Museum. Vrijwel alle schilderijen komen uit Amsterdam.

Interessanter wordt het in de zalen over Arles, waar Van Gogh bevriend raakt met de families Roulin en Ginoux. In twee spectaculaire bruiklenen uit Chicago en Rome zijn mevrouw Roulin en Ginoux te zien. In de schilderijen is goed te zien hoe vertrouwd Vincent van Gogh met hen was. Zo was van Gogh vlak na de geboorte van dochter Roulin veel bij het gezin. In het schilderij ‘La Berceuse’ bedient Mevrouw Roulin met een touwtje de wieg.

Paul Signac – La Maison Van Gogh, Arles, mei 1933, Particuliere Collectie

Vrienden
Op het eind van de tentoonstelling hangen twee kleurrijke aquarellen met het huis van Vincent van Gogh in Arles. De aquarellen komen uit een particuliere collectie en zijn nu tijdelijk voor een groot publiek te zien. Ze vallen veel bezoekers niet op, maar ze zijn schitterend. Ze werden gemaakt in 1933 door Paul Signac, als herinnering aan zijn vriend Vincent. Het laat zien hoe Vincent zelfs 40 jaar na zijn dood nog herdacht werd.

De tentoonstelling in het Noordbrabants museum wordt gedomineerd door werken uit het Van Gogh Museum en het Kröller Müller Museum. Het verhaal van de tentoonstelling zorgt dat je de werken met andere ogen gaat bekijken. Maar het zijn de kleine vondsten, een aquarel van Signac, een tekening van Sien, een brief aan Theo, die de tentoonstelling in Den Bosch zo de moeite waard maakt.

Categorieën: Kunst nieuws

Gender-issues in de Kunst: Van Hermafroditus tot Nu

Kunst nieuws - di, 24/09/2019 - 10:21

Eeuwenlang hebben kunstenaars zich laten inspireren door de Griekse mythologie. De spannende en meeslepende verhalen raken universele thema’s, die steeds actueel blijven. In een nieuwe serie artikelen onderzoekt //Vensters de rol van mythologie in de kunst. Vandaag het eerste deel in de serie over de mythe van Salmacis en Hermafroditus. Wat leert dit ons over intersekse in de kunst?

Genderneutrale toiletten, transgenders die geweerd worden uit het Amerikaanse leger en een officieel verbod op discriminatie van intersekse personen. Een greep uit het nieuws van het afgelopen jaar laat zien hoe actueel de thema’s “gender” en “sekse” op dit moment zijn. Hoe gaat onze samenleving om met personen die niet in de klassieke vakjes man of vrouw vallen?

Slapende Hermafroditus
Een van mijn favoriete beelden in het Louvre is de Slapende Hermafroditus. Het lijkt een slapende vrouw die je vanaf haar rug ziet. Maar schijn bedriegt! Aan de andere kant blijkt de slapende Venus zowel een penis als borsten te hebben. Het originele bronzen beeld werd rond 155 v Chr gemaakt door Polykles, maar tegenwoordig overleven alleen nog Romeinse kopiëen.

Het beeld laat zien hoe er in de tijd van de Grieken en Romeinen tegen intersekse werd aangekeken: ze vonden het maar gek. De beelden van Hermafroditus zijn bij de Romeinen vooral om te lachen. Ze zijn een beetje ondeugend. De Romeinse schrijver Diodorus schreef: “Sommigen zeggen dat deze Hermaphroditus een god is […] omdat hij een lichaam heeft dat mooi is en delicaat als die van een vrouw, maar de mannelijke kwaliteit en kracht van een heeft. Maar er zijn mensen die verklaren dat zulke wezens van twee geslachten wangedrochten zijn.”

In deze laatste zin schuilt het ware oordeel van veel Romeinen. De populaire beelden moeten niet geïnterpreteerd worden als een teken van tolerantie. De geboorte van intersekse personen werd in de oudheid meestal gezien als een slecht voorteken. Veel baby’s met dubbelzinnige geslachtsdelen werden daarom gedood.

Nadar
In de 19e eeuw maakte de Parijse societyfotograaf Nadar een serie foto’s over een intersekse persoon, die zichzelf vrouw voelde. Ze had een vrij mannelijk postuur en geslachtsdelen die zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken hadden. Nadar maakte de foto’s in opdracht van een Franse internist, Armand Trousseau.

De foto’s werden niet gemaakt om te lachen of om te choqueren zoals bij de Romeinen, maar vanuit een medische interesse. Het zijn waarschijnlijke de eerste foto’s van een intersekse persoon, die ooit werden gemaakt. Nadar publiceerde de foto’s niet en gaf alleen toestemming voor gebruik in een medische context. Toch hangen ze tegenwoordig in musea als kunst.

Intersekse Transgender
Er is tegenwoordig meer aandacht voor intersekse en transgenders. Rolmodellen zoals rockzangeres Ryanne van Dorst (Elle Bandita), geboren met mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken, helpen om de onderwerpen meer bespreekbaar te maken. Mensen hebben tegenwoordig meer vrijheid om zich te identificeren zoals ze zelf willen. Het is mogelijk een genderneutraal paspoort te krijgen en ook geslachtsverandering is steeds minder een taboe.

Kunstenaar Marc Quin maakte twee beelden van Buck Angel and Allanah Starr, twee transgenders die met operaties hun geslachtsdelen lieten veranderden. Ze staan hand in hand zoals moderne Adam en Eva. Buck en Allanah werken beide in de porno-industrie en daarom maakte Marc Quin ook een beeld waarin ze seks hebben.

Buck roemt Marc Quinn omdat hij aandacht besteed aan transgenders: “Voor mij is het niet alleen mensen leren over transseksueel zijn, maar ook over mens zijn.” Toch besluipt mij de vraag of er sinds de Romeinen zoveel is veranderd? Zijn deze beelden van Buck & Allanah een blijk van acceptatie van genderverschillen? Of is dit net als bij de Romeinen een bron van verwondering en vermaak?

Categorieën: Kunst nieuws

Klimaatkunst: Een Bos in een Voetbalstadion

Kunst nieuws - zo, 22/09/2019 - 10:45

Wereldleiders komen morgen in New York bij elkaar om over het klimaat te praten. Tegelijk vraagt curator Klaus Littmann aandacht voor ontbossing en klimaatproblemen in een voetbalstadion in Oostenrijk. Waar normaal 22 spelers op het veld staan, zijn nu 300 bomen geplant. Een stadion-bos als symbool voor hoe we spelen met onze natuur.

Mensen over de hele wereld maken zich zorgen over het klimaat. De Zweedse scholiere Greta Thunberg ging in staking. Honderdduizenden scholieren liepen afgelopen jaar mee in klimaatmarsen. Curator Klaus Littmann en kunstenaar Max Peintner brengen de klimaatacties nu de kunstwereld binnen. Ze plantten 300 bomen in het Wörthersee voetbalstadion in Klagenfurt, Oostenrijk.

Klaus Littmann – For Forest

Ontstaan

Tekening van Max Peintner

Klaus Littmann zag de tekening van een bos in een stadion die Max Peintner maakte begin jaren 70. Het inspireerde hem om dit in het echt uit te voeren. Hij plantte daarom eiken, berken, wilgen en andere bomen in het Wörthersee stadion. In de komende maand zal zijn bos langzaam van kleur veranderen als het herfst wordt.

Littmann koos verschillende bomen die oorspronkelijk voorkomen in de grote Centraal-Europese bossen. Dankzij het gedrag van de mens zijn deze bossen de afgelopen honderden jaren steeds kleiner geworden. Bomen worden gekapt om ruimte te maken voor landbouw, huizen, wegen en… voetbalstadions. Nu worden de rollen omgedraaid en moet het voetbalveld plaatsmaken voor bomen.

Klaus Littmann – For Forest

Aandacht voor Natuur
Littmann’s spectaculaire kunstinstallatie stelt ons de vraag of we in de toekomst naar speciale plaatsen moeten afreizen om bomen te kunnen zien. Waar bossen nu vanzelfsprekend zijn, staan er in de toekomst mogelijk alleen nog bomen in reservaten. Of zijn de wereldleiders deze week wel in staat om onze klimaatproblemen op te lossen?

Iedereen kan het kunstproject zelf ervaren tot en met 27 oktober. Toegang is gratis, je moet er alleen voor naar Oostenrijk reizen. Na oktober zullen de bomen worden verplaatst naar een veld net buiten het stadion. Zo blijft de herinnering aan dit spectaculaire project en de aandacht voor de natuur ook in de toekomst behouden.

Categorieën: Kunst nieuws

de Paardenschilder die Engeland liet kennismaken met de Kangoeroe

Kunst nieuws - do, 19/09/2019 - 09:12

De paarden van George Stubbs zijn in Engeland zeer populair. In zijn eigen tijd werd op hem neergekeken, maar tegenwoordig leveren zijn schilderijen miljoenen euro’s op. George Stubbs liet Engeland via zijn schilderijen kennis maken met nieuw ontdekte wilde dieren. Waarom is hij buiten Engeland nauwelijks bekend?

In de 18e eeuw gold er een duidelijke hiërarchie in de schilderkunst. Bijbels, mythologische en historiekunst werden het hoogst aangeschreven. Daarna volgde de portretkunst, scenes uit het dagelijks leven en landschappen. Helemaal onderaan de lijst kwamen de dierenschilders en de stillevens. George Stubbs werd als paardenschilders in zijn eigen tijd dus gezien als een tweederangs kunstenaar.

Merries en Veulens
Toch raakte George Stubbs beroemd met doeken waarop merries en veulens staan afgebeeld. Tussen 1760 en 1770 maakte hij er waarschijnlijk meer dan tien. Zijn schilderijen tonen vaak groepen paarden in verschillende kleuren en leeftijden. De perfecte paarden staan in typische Engelse landschappen. Ze waren populair bij jagers. Veel schilderijen tonen daarom ook paarden met jachthonden. Of juist paarden die zelf worden aangevallen door wilde dieren zoals leeuwen.

Stubbs werkte veel in opdracht van jagers en paardenracers. Hij beeldde de opdrachtgevers dan uit met hun favoriete paard, zoals een racepaard met zijn trainer. De paarden hebben vaak korte staarten en een glimmende vacht, klaar om aan een race te beginnen.

Paardenspecialist
Stubbs was gespecialiseerd in paarden omdat hij ruim een jaar dissecties had uitgevoerd op paardenlijken. In een boerderij in Lincolnshire bestuurde hij zo de anatomie van het paard en bracht hierover een succesvol boek uit in 1766. De beschrijvingen in het boek ondersteunde hij met schetsen van eigen hand.

Vrijwel iedere Engelsman kent Stubbs’ schilderij van Whistlejacket, het racepaard van de Markies van Rockingham. Het werk is bijzonder omdat Stubbs ervoor koos geen achtergrond te schilderen. Ook schilderde hij een hele groep paarden van Rockingham, opnieuw zonder achtergrond. Door geen landschap op de achtergrond te tonen, krijgen de schilderijen de uitstraling van een portret. Stubbs maakte zo van dierenschilderijen portretten, een genre dat in zijn eigen tijd veel hoger aangeslagen werd.

Exotische Dieren
De 18e eeuw was de tijd van de ontdekkingsreizen. Vanwege zijn expertise als dierenschilder kreeg George Stubbs de opdracht om nieuw ontdekte dieren te schilderen. Zo schilderde hij in 1762 de zebra van Koningin Charlotte, die uit Zuid-Afrika was gehaald om in de tuin van Buckingham Palace te grazen. Later schilderde hij ook andere dieren die naar Engeland kwamen: een neushoorn, een yak en leeuwen.

Hoewel hij de dieren zelf nooit zag, schilderde Stubbs ook een kangoeroe en een dingo. Deze twee dieren werden tijdens de reizen van kapitein James Cook in Australië voor het eerst gezien. Stubbs baseerde zich op schetsen en beschrijvingen om de schilderijen te kunnen maken. Engeland maakte zo kennis met de kangoeroe via de schilderijen van Stubbs.

Dierenportretten
De dierenschilderijen van Stubbs werden zo populair dat hij in 1790 in dienst kwam van de Britse Prins, de latere koning, George IV. Hij schilderde in 1791 een ruiterportret en maakte daarnaast schilderijen van paarden, honden en andere dieren. Het was een ongekend succes voor een simpele paardenschilder. Stubbs liet zien dat je in elke genre kon excelleren!

Tegenwoordig zijn vrijwel al zijn belangrijke werken onderdeel van Engelse collecties. Schilderijen van Stubbs zijn hierdoor buiten Engeland nauwelijks te zien. Dit verklaart misschien waarom er buiten Engeland zo weinig aandacht is voor zijn werk.

Categorieën: Kunst nieuws